Tarayıcı Sözlüğü
Problematik Tarayıcı Eklentisini Devre Dışı Bırakma
Tarayıcınız bir hafta önce sorunsuz çalışıyorduysa ve bugün sekmeler donuyorsa, ilk şüpheli genellikle donanım değil, arka planda çalışan eklentilerdir. Her uzantı, açtığınız sayfaya kendi kod parçalarını enjekte eder; yani 12 eklenti kuruluysa her sayfa yüklemesinde 12 ek işlem zinciri devreye girer. Sorunun kaynağını bulmak için tek yöntem sistematik eleme: eklenti devre dışı bırakma testleriyle suçluyu tek tek daraltmak.
Önce Belirtiyi Doğru Okumak
Eklenti kaynaklı sorunlar belirli imzalar bırakır. Aşağıdaki tablo, hangi belirtinin hangi yöne işaret ettiğini kabaca gösteriyor:
| Belirti | Muhtemel kaynak | İlk kontrol |
|---|
| Tüm sayfalarda 2-3 saniyelik gecikme | Sayfaya kod enjekte eden eklenti (reklam engelleyici, çeviri, kupon) | Görev yöneticisinde CPU |
| Sadece belirli sitede bozulma | İçerik filtresi veya script blokçusu | O sitede tek tek kapatma |
| Tarayıcı tamamen çöküyor | Bellek sızdıran veya güncellenmemiş eklenti | Bellek kullanımı sütunu |
| Açılışta yeni sekme/arama motoru değişmiş | İstenmeyen yazılım veya reklam eklentisi | Yetkiler listesi |
| Fan sürekli çalışıyor, sekme kapalıyken de | Arka plan servisi olan eklenti | Arka plan işlemleri |
Eğer yavaşlık her sayfada değil de yalnızca ilk yüklemede oluyorsa, önbellek ve çerez tarafına da bakmanız gerekir; bu konu ayrı bir başlıkta ele alınıyor. Ama çökme ve sürekli yüksek işlemci kullanımı neredeyse her zaman uzantı kaynaklıdır.
Adım Adım Teşhis
- Tarayıcının kendi görev yöneticisini açın. Chrome, Edge ve diğer Chromium tabanlı tarayıcılarda Shift+Esc; Firefox'ta menüden "Daha fazla araç" altındaki görev yöneticisi. Burada her eklenti ayrı satır olarak listelenir. CPU ve bellek sütunlarına göre sıralayın. Boşta duran bir tarayıcıda hiçbir eklentinin sürekli %1'in üzerinde CPU tüketmemesi beklenir.
- Ölçüm için sabit bir referans belirleyin. Test edeceğiniz aynı sayfayı (örneğin ağır bir haber sitesi) her denemede kullanın. Sayfa yükleme süresini kabaca sayın veya geliştirici araçlarındaki Network sekmesindeki "Load" değerini not edin. Karşılaştırma yapmadan "daha hızlı geldi" izlenimi güvenilir değildir.
- Tüm eklentileri topluca kapatın. Uzantılar sayfasına gidin (Chromium'da chrome://extensions, Firefox'ta about:addons) ve hepsinin anahtarını kapalı konuma getirin. Kaldırmayın — kapatmak ayarları korur, kaldırmak siler. Aynı referans sayfayı tekrar ölçün. Sorun kayboldu mu?
- Kaybolduysa ikili arama uygulayın. Eklentilerin yarısını açın, test edin. Sorun döndüyse suçlu o yarıdadır; dönmediyse diğer yarıdadır. Her turda listeyi ikiye bölerek daralttığınızda 16 eklentiyi 4 testte, 32 eklentiyi 5 testte elersiniz. Tek tek açıp denemek 16 test demektir; ikili arama süreyi ciddi biçimde kısaltır.
- Sorun tüm eklentiler kapalıyken de sürüyorsa odağı değiştirin: profil bozulması, güncelleme eksikliği veya işletim sistemi tarafındaki bir yazılım. Bu durumda temiz bir tarayıcı profili oluşturup aynı testi orada yapmak en hızlı ayrım yöntemidir.
- Suçluyu bulunca karar verin. Üç seçeneğiniz var: tamamen kaldırmak, yalnızca ihtiyaç duyduğunuz sitelerde çalışacak şekilde kısıtlamak ("Site erişimi" ayarından "Tıklandığında" seçeneği), ya da daha hafif bir alternatifle değiştirmek. Aynı işi yapan iki uzantı arasında bellek tüketimi kat kat fark edebilir.
- Gizli pencerede davranışı kontrol edin. Varsayılan olarak eklentiler gizli modda çalışmaz. Sorun gizli pencerede yoksa, bu da eklenti hipotezini destekleyen ek bir kanıttır.
- Sonucu kayıt altına alın. Kapattığınız eklentinin adını ve tarihi bir yere not edin. Aynı sorun aylar sonra tekrarlarsa, geçmiş kaydınız teşhisi dakikalara indirir.
Sık Yapılan Hatalar
- Aynı anda birden fazla değişiklik yapmak. Üç eklentiyi kapatıp önbelleği de temizlerseniz, iyileşmenin sebebini asla bilemezsiniz. Her turda tek değişken.
- Kapatmak yerine doğrudan kaldırmak. Suçlu olmayan bir eklentiyi silerseniz ayarlarını, listelerini ve oturumlarını da kaybedersiniz. Teşhis aşamasında devre dışı bırakmak yeterlidir.
- Test etmeden karar vermek. "Bu eklenti eskiden sorun yapmıştı" gibi önyargılar sık sık yanlış hedefe götürür. Ölçüm olmadan yapılan çıkarım tahmindir.
- Aynı işlevi gören eklentileri üst üste kullanmak. İki reklam engelleyici veya iki gizlilik aracı birlikte çalıştığında birbirlerinin isteklerini engeller, sayfa kırılmaları ve çift işlem yükü doğar.
- Yetkileri okumadan yükleme. "Tüm sitelerdeki verilerinizi okuyun ve değiştirin" izni isteyen bir uzantı, teknik olarak her sayfada tam yetkiyle çalışır. Bu tür geniş izinler hem performans hem güvenlik açısından risklidir.
- Tarayıcıyı yeniden başlatmadan ölçmek. Devre dışı bıraktığınız eklentinin arka plan işlemi bazı durumlarda oturum kapanana kadar